Trans­crip­ten audio­frag­men­ten

Ik ben Loes Faber, kunstenaar en illustrator. Ik kwam Amrita Sher-Gil voor het eerst tegen toen ik onderzoek deed voor mijn boek Ik ben mijn muze, waarin ik biografieën van vrouwelijke kunstenaars teken. Ik kwam een schilderij van haar tegen. Volgens mij was het een naaktportret. Toen ik dat zag, was het een soort… ja, verliefdheid, zou je het kunnen noemen. Ik zag haar portret en ik dacht: wie is deze vrouw? Waarom ken ik haar niet? Waar komt ze vandaan, en wie is ze? Gewoon dat je meer wil weten over iemand. 

Dus toen ben ik heel erg op zoek gegaan naar verhalen over haar en naar biografieën. Die zijn best moeilijk te vinden. Maar toen ik over haar leven ging lezen en meer van haar werk leerde kennen, ging er een soort wereld voor me open. Ik dacht: wat een geweldig leven, en wat een bijzonder mens. Amrita Sher-Gil tekende als kind al heel veel. Daar begint al iets wat ik heel leuk vind, want ik tekende als kind ook heel veel. Naarmate ze ouder werd, begon ze zichzelf heel erg te onderzoeken. Ik zie iemand die verleidt. 

Ik zie iemand die je recht aankijkt. Ik zie iemand die heel serieus naar de toeschouwer kijkt. Ze schildert zichzelf achter een ezel. Daarmee laat ze zien hoe serieus ze zichzelf als kunstenaar neemt. Maar ze heeft ook ontzettend veel lol in al die zelfportretten, dus ik zie heel veel levenslust. Ze onderzoekt wat vrijheid voor haar is, zowel in het leven als in haar portretten. Ze onderzoekt wat seksualiteit voor haar betekent. En ik denk dat dat soort verhalen heel belangrijk zijn om te laten zien.

Ze durft te staan voor wat ze vond. Ze deed niet aan valse bescheidenheid en ze stond echt voor haar werk. Daar zei ze bijvoorbeeld over: Mijn kunst is niet mijn carrière, dat ben ik zelf. En ik denk dat dat heel goed samenvat hoe Amrita Sher-Gil in haar kunstenaarschap stond.

Mijn naam is Rocher Koendjbiharie. Ik ben 34 jaar, woon in Rotterdam en ben schrijver en journalist. Als ik naar het werk van Amrita Sher-Gil kijk, valt mij vooral op dat ik de expressie zie van een jonge vrouw voor wie vrijheid altijd een heel belangrijk concept en idee is geweest. 

In het schilderij Marie-Louise Chassany van Amrita Sher-Gil zie ik de medestudente van Amrita Sher-Gil, genaamd Marie-Louise. Er zijn ook geruchten geweest dat zij een relatie zouden hebben gehad, maar Amrita Sher-Gil heeft dit stellig ontkend in een brief aan haar moeder. Er werd wel vaker gesproken over Marie-Louise, en wat mij daarin opvalt is dat zij een vrij androgyn uiterlijk heeft. Je ziet een afgewende blik. De borsten van Marie-Louise zijn niet echt zichtbaar, het haar komt niet duidelijk naar voren. Ik zie alleen de voorkant van het haar, maar kan niet zien of Marie-Louise lang of kort haar heeft. 

Op heel veel verschillende manieren zie ik dat waar Amrita Sher-Gil in andere schilderijen traditionele kenmerken rondom vrouwelijkheid en schoonheid verwerkt, die hier allemaal ontbreken. Geen rondingen, maar meer hoeken en lijnen. Sommigen zouden misschien zeggen dat ze chagrijnig kijkt. Het is dus niet per se een kwestie van verliefdheid, maar wel van een bepaalde fascinatie.

Het probleem met veel kunst is dat vaak alleen de kunst van mannen wordt getoond, en daarmee ook de perspectieven die zij hadden. Terwijl, net zoals we vandaag de dag een enorme diversiteit en caleidoscoop hebben aan mensen, perspectieven, kunst en belevenissen, die er altijd al zijn geweest. Door de tijdperken heen, door de jaren heen, de tientallen jaren, de eeuwen. Ik durf zelfs te zeggen: door de duizenden jaren heen. 

In elk tijdperk worden verschillende mensen misschien op verschillende manieren omschreven, maar als we alles wegsnijden en weghalen, zie je dat die verschillende verhalen er altijd al zijn geweest. En daarom is het des te belangrijker om die verhalen uit het verleden ook een plek te geven in het heden. Om aan de toekomst te laten zien dat niets nieuw is.

Ik ben Nienke ’s Gravemade, schrijver en online opiniemaker. Ik kijk nu naar het werk Naaktgroep van Amrita Sher-Gil. Wat meteen in het oog springt, is de jonge vrouw in het midden, centraal in het werk. Het is haar nichtje. Achter haar staan links en rechts twee andere jonge vrouwen, in profiel. Ze zijn alle drie naakt. 

Ze zijn heel benaderbaar, ook al kijkt het nichtje weg. Ze laat je wel volledig toe. Er zit een bepaalde vrijheid in hoe zij zich daar bewegen, zonder dat de seksualiteit er per se op geplakt wordt. Je mág het erin zien, maar het hoeft niet. Dat is heel herkenbaar, want je hebt als vrouw zelf dat… Ons naakte lijf wordt zo vaak geseksualiseerd. Soms doen wij dat zelf, maar soms ook niet. En het lijkt alsof dit werk wil zeggen: kijk maar wat je ervan vindt. Wij zitten hier en kijk maar naar ons. Je mag zelf weten hoe je je daarover voelt.

Het is een heel eerlijk lijf dat je ziet, hè? Ik bedoel: Rubens gaat vaak heel pompeus te werk. Of het moest allemaal heel… ja, er zit altijd iets extra’s in. Dit is eigenlijk gewoon een lijf. Ik kijk gewoon naar een lijf. Je staat als kijker bij haar, naast haar. Je bent in dezelfde ruimte, en niet stiekem ergens vanachter een hoekje aan het gluren, in de spanning van het moment.

Daardoor kan ik mezelf als vrouw ook heel erg herkennen in het beeld dat zij maakt van die vrouw. Terwijl ik haar niet ken. We komen uit een andere tijd, uit een andere cultuur. We hebben een andere achtergrond. En toch had ik daar ook kunnen staan. Het is misschien zelfs wel alsof ze mij heeft geschilderd.

Mijn naam is Shantie Singh en ik ben een verhalenverteller in vele vormen. Mijn ouders zijn geboren en getogen in Suriname, net als mijn grootouders. Mijn overgrootouders komen uit India. Ik kijk naar het schilderij Drie meisjes van Amrita Sher-Gil. 

Je ziet inderdaad drie jonge vrouwen. Ze lijken een beetje in gedachten verzonken. Als ik ernaar kijk, moet ik meteen denken aan mijn reizen door India, maar eigenlijk ook aan bruiloften hier in Nederland. Het zouden zo drie nichtjes kunnen zijn. Ik vind dat ze dat heel mooi heeft vastgelegd, ook die sprekende ogen. Het is heel zacht en heel kleurrijk, maar tegelijkertijd ook heel krachtig. Ze stralen iets heel rustigs uit, maar misschien ook iets anders. Niet meteen verdrietig, maar… ja, er gebeurt heel veel in het schilderij.

Hoe langer ik ernaar kijk, hoe meer ik erin zie. Het is een werk uit 1935, maar het zou net zo goed van deze tijd kunnen zijn. Dat vind ik bijzonder. Ik herken natuurlijk dat de beelden voor een deel ook vooral met India te maken hebben. Ik moest heel erg denken aan mijn eigen zoektocht: wie ben ik nou, en waar hoor ik thuis? Wat je voelt bij de vrouwen die je ziet, is dat je ze het liefst wilt vastleggen op een manier die recht doet aan hun schoonheid en aan hun kracht. Dat dat meer zichtbaar wordt gemaakt. 

Ze inspireert mij, denk ik, door haar lef en door haar manier om je te laten inspireren door de verschillende culturen waarmee je verbonden bent, en door de verschillende landen waar je je wortels hebt. Dat daagt je uit om niet alleen vanuit het bestaande te werken, maar echt op zoek te gaan naar iets nieuws. Naar een hele nieuwe vorm. Die heeft zij gevonden in haar kunst. 

En ik merk dat ik dat ook steeds meer doe in mijn eigen werk, omdat het bestaande niet voldoet voor de wereld waarin je nu leeft, of voor de identiteit die je nu vormt en leeft. En dat vind ik heel inspirerend aan de manier waarop zij te werk gaat.

Mijn naam is Shivangi Kalra. Ik ben geboren in Delhi, India. Ik ben 27 jaar oud en woon nu in Amsterdam, waar ik als schilder werk. 

In het laatste onvoltooide schilderij van Amrita Sher-Gil zie ik een avondlandschap. Het lijkt een heel ontspannen schilderij. Vanuit haar perspectief lijkt het alsof ze op een verhoogde plek zat te tekenen. Misschien keek ze uit op dit landschap vanuit een raam.

Er zijn wat koeien en vogels, die er gewoon relaxed bij zitten. Ik zie ook dat ze al begonnen was met het toevoegen van mensen die voorbijlopen of bezig zijn met alledaagse klusjes. Maar ik zie ook de verflagen eronder. Je begint je af te vragen welke kleuren er nog zouden komen. Ze was al begonnen met wat schaduwen en licht, maar ik kan me voorstellen dat ze het verder wilde uitwerken.

Vanuit het perspectief van een schilder is dit echt goud waard, want je begint te beseffen wat er achter de lagen zit en hoe de kleuren uiteindelijk samenkomen. Toen we haar bestudeerden, of wanneer ik aan haar werk denk of ernaar kijk, denk ik aan hoe kort haar carrière was en hoeveel variatie er nog steeds te vinden is in het oeuvre dat ze heeft nagelaten. Dat inspireert me.

Het zet me ertoe aan om ook zo'n soort onderzoek te doen, want ze hield zich niet met één ding bezig. Ze was veel onderweg. Ze reisde. Ze leerde en pikte alles op wat ze kon, waar ze het ook maar kon vinden, en bracht het vervolgens allemaal samen. Ik heb het gevoel dat er overeenkomsten zijn tussen haar reis en de mijne, wat betreft het wonen in Europa en het heen en weer reizen tussen India en Europa.

Daarom voel ik me erg geïnspireerd om te proberen, al is het maar een klein percentage, te doen van wat zij heeft gedaan.

Ik ben Nicolaas Veul. Ik ben programmamaker bij de VPRO, van de publieke omroep. Ik kijk naar het werk Winter van Amrita Sher-Gil. En als ik zou beschrijven wat je ziet, dan zie je een klein huisje in de verte, in een sneeuwlandschap. 

Je ziet een treinspoor, elektriciteitspalen en heel veel winterse bomen zonder blaadjes. En één kraai die op een boom zit en eigenlijk over het landschap uitkijkt. Die kraai heeft iets bedreigends, vind ik. Alsof hij al weet wat er komen gaat. En dat heeft eigenlijk het hele werk voor mij. Er zit een dreiging in. Er gaat iets gebeuren. 

Hier, in Hongarije, staat het naziregime op het punt te komen. En op een of andere manier kun je dat voelen als je naar dit werk kijkt. En dat maakt het heel bijzonder. Amrita Sher-Gil zegt: “Ik probeer persoonlijk, door middel van lijnen, kleuren en ontwerpen, een vertolker te zijn van het leven van de mensen, in het bijzonder het leven van de armen en de verdrietigen.” Dat vind ik een hele mooie quote. 

Haar kunst is politiek, maar niet op een manier waarop ze per se grote statements maakt. Ze richt haar blik eigenlijk op diegenen die het verdienen om gezien te worden. Dat raakt mij in het werk van Amrita Sher-Gil, want ik vind dat een hele mooie manier van kunst maken. En ik herken dat.

Ik ben geen kunstenaar, maar een programmamaker. Maar ik probeer ook verhalen te vertellen van mensen die niet altijd bij machte zijn om hun verhaal zelf te vertellen. Om hen een platform te geven en zo eigenlijk ook de blik van mensen te verbreden. En dat is natuurlijk ook altijd een politieke daad, in een wereld waarin we heel vaak de kwetsbaren en de verdrietigen willen vergeten.

I’m Loes Faber, an artist and illustrator. I first came across Amrita Sher-Gil while researching for my book Ik ben mijn muze, in which I draw biographies of female artists. I came across one of her paintings. I think it was a nude portrait. When I saw it, it felt like… well, a kind of falling in love, really.

I saw her portrait and thought: who is this woman? Why don’t I know her? Where does she come from and who is she? Just that urge to know more about someone. So I began searching for stories about her and for biographies, which are actually quite difficult to find. But as I started reading about her life and discovering more of her work, it felt as though a whole world opened up to me. I thought: what an extraordinary life, and what a remarkable person.

Amrita Sher-Gil already drew a great deal as a child. That’s something I really connect with, because I also drew a lot when I was young. As she grew older, she began to explore herself very deeply. I see someone who entices, someone who looks straight at you, someone who meets the viewer with a very serious gaze.

She painted herself behind an easel, showing how seriously she took herself as an artist. But there is also a great deal of joy in those self-portraits — a real sense of vitality. She explored what freedom meant to her, both in life and in her portraits. She investigated what sexuality meant to her. And I think those kinds of stories are very important to share.

She had the courage to stand by what she believed. There was no false modesty; she truly stood by her work. She once said: “My art is not my career — I am.” And I think that sums up perfectly how Amrita Sher-Gil approached her practice as an artist.

My name is Rocher Koendjbiharie. I am 34 years old, I live in Rotterdam, and I am a writer and journalist. When I look at the work of Amrita Sher-Gil, what strikes me most is that I see the expression of a young woman for whom freedom was always a very important idea and concept.

In the painting Marie-Louise Chassany by Amrita Sher-Gil, I see one of her fellow students, named Marie-Louise.

There have been rumours that they may have had a relationship, but Amrita Sher-Gil firmly denied this in a letter to her mother. Marie-Louise is mentioned more often, and what stands out to me is her rather androgynous appearance. You see an averted gaze. Her breasts are not really visible, and her hair is not clearly defined.

I can only see the front of her hair, but I cannot tell whether it is long or short. In many ways, I notice that features traditionally associated with femininity and beauty — which Sher-Gil includes in other paintings — are absent here. There are no soft curves, but rather angles and lines. Some might even say she looks somewhat sullen. So it is not necessarily a matter of romantic love, but rather of a certain fascination.

The problem with much of art history is that it has predominantly shown the work of men, and with it the perspectives they held. Whereas, just as today we see an enormous diversity — a kaleidoscope of people, perspectives, art and experiences — these have always existed. Across periods, across years, across decades and centuries.

I would even go so far as to say: across thousands of years. In every era, people may be described in different ways, but if you strip everything back, you see that these different stories have always been there. And that is precisely why it is so important to give those stories from the past a place in the present — to show the future that nothing is truly new.

I’m Nienke ’s Gravemade, a writer and online commentator. I’m looking at the work Naaktgroep by Amrita Sher-Gil. What immediately stands out is the young woman in the centre, at the heart of the composition. She is the artist’s cousin. Behind her, to the left and right, stand two other young women, shown in profile. All three are nude. They feel very approachable, even though the cousin looks away. She still allows you in completely.

There is a certain freedom in the way they inhabit that space, without sexuality being imposed upon it. You may see it that way, but you don’t have to.

That feels very familiar, because as a woman you experience that yourself… Our naked bodies are so often sexualised. Sometimes we do that ourselves, but sometimes we don’t. And it feels as though this work is saying: make of it what you will. We are here — just look at us. You are free to decide how you feel about it.

It’s a very honest body that you see, isn’t it? I mean, someone like Rubens often worked in a very grand, almost theatrical way. There is always something added, something heightened. This is simply a body. I am just looking at a body. As a viewer, you stand with her, beside her. You are in the same space — not secretly peering from behind a corner, caught up in the tension of the moment.

Because of that, I can very much recognise myself, as a woman, in the image she creates of that figure — even though I don’t know her. We come from a different time, a different culture. We have different backgrounds. And yet I could have been standing there. It almost feels as though she has painted me.

My name is Shantie Singh, and I am a storyteller in many forms. My parents were born and raised in Suriname, as were my grandparents. My great-grandparents come from India. I am looking at the painting Three Girls by Amrita Sher-Gil.

You do indeed see three young women. They seem somewhat lost in thought. When I look at them, I am immediately reminded of my travels through India, but also of weddings here in the Netherlands. They could easily be three cousins.

I think she has captured that beautifully — those expressive eyes as well. The painting is very soft and full of colour, yet at the same time very powerful. They radiate a sense of calm, but perhaps something else too. Not exactly sadness, but… there is a great deal happening within the painting.

The longer I look at it, the more I see. It is a work from 1935, but it could just as easily have been made today. I find that remarkable. Of course, I recognise that the imagery is, in part, very much connected to India. It also made me think about my own search: who am I, and where do I belong?

What you feel when you look at these women is a desire to capture them in a way that does justice to their beauty and their strength — to make that more visible. I think she inspires me through her courage, and through the way she allowed herself to be inspired by the different cultures she was connected to, and by the different countries where her roots lay.

That challenges you not to work only from what already exists, but to truly search for something new — an entirely new form. She found that in her art. And I notice that I am increasingly doing the same in my own work, because what already exists is not enough for the world we live in now, or for the identity you are shaping and living today.

And that is what I find so inspiring about the way she worked.

My name is Shivangi Kalra. I was born in Delhi, India. I am 27 years old, and I now live in Amsterdam, where I work as a painter. 

In the last unfinished painting by Amrita Sher-Gil, I see an evening landscape. It looks like a very relaxed painting. From her point of view, it seems like she is sitting in a higher place while drawing. So maybe she was looking at it from a window. There are some cows and some birds, just chilling. I also see that she was beginning to add people as well—walking by or doing everyday chores. But I can also see the layers of paint underneath. You start to wonder what colors were still to come.

She had already started with some shadows and some light, but I can imagine that she wanted to push it further. When you look at it from a painter’s point of view, this is actually gold to look at, because you begin to realize what is behind the layers, and how the colors eventually come together. When we were studying her, or whenever I think about her practice or look at her work, I think about how short her career was, and how much variety and variation there still is in the body of work she left behind. That inspires me. 

It puts me in a place where I want to chase that kind of exploration as well, because she was not doing just one thing. She was moving around. She was traveling. She learned and picked up whatever she could, from wherever she could, and then brought it all back together. I feel like there are overlaps between her journey and mine, in terms of living in Europe and going back and forth between India and Europe. 

Because of that, I feel very inspired to try to do even a tiny percentage of what she did.

I am Nicolaas Veul. I am a programme maker at the VPRO, part of the public broadcasting network.

I am looking at the work Winter by Amrita Sher-Gil. And if I were to describe what you see, you see a small house in the distance, in a snowy landscape. You see a train track, electricity poles, and a lot of wintry trees without leaves. And one crow sitting on a tree, essentially looking out over the landscape. That crow has something threatening about it, I think.As if it already knows what is coming. And that is actually what the whole work has for me. 

There is a threat in it. Something is about to happen. Here, in Hungary, the Nazi regime is about to arrive. And somehow, you can feel that when you look at this work.And that makes it very special.Amrita Sher-Gil says: “Personally, through lines, colors, and designs, I try to be an interpreter of people’s lives, particularly the lives of the poor and the sorrowful.” I think that is a very beautiful quote. Her art is political, but not in a way where she necessarily makes big statements. She actually focuses her gaze on those who deserve to be seen.

That resonates with me in Amrita Sher-Gil's work, because I find that a very beautiful way of making art. And I recognize that. I am not an artist, but a programme maker. But I also try to tell stories of people who are not always able to tell their own story. To give them a platform and, in doing so, actually broaden people's perspectives as well.
And that is, of course, always a political act too, in a world where we very often want to forget the vulnerable and the sorrowful.